Jeśli jesteś właścicielem tej strony, możesz wyłączyć reklamę poniżej zmieniając pakiet na PRO lub VIP w panelu naszego hostingu już od 4zł!

Uprawa współrzędna – Zgodni sąsiedzi

Uprawa współrzędna
Zgodni sąsiedzi

Rośliny sąsiadujące ze sobą, oddziałują na siebie wzajemnie. Mogą sobie obopólnie przeszkadzać lub pomagać w rozmaity sposób, np. wykorzystując optymalnie składniki pokarmowe, czy światło, jedne rośliny mogą być podporą dla innych, mogą stanowić ochronę przed wiatrem itp. Ponadto poszczególne gatunki roślin wpływają na swój rozwój poprzez produkty przemiany materii i inne substancje wydzielane przez ich liście lub korzenie – mówimy wtedy o allelopatii.

Warzywa  –  Zioła poprawiające ich smak
groch –  koper ogrodowy
ziemniak –  kolendra siewna, kminek zwyczajny, mięta pieprzowa
koper włoski  –  cząber ogrodowy
sałata głowiasta – cząber ogrodowy
rzodkiewka –  rzeżucha ogrodowa
burak ćwikłowy – koper ogrodowy
pomidor – pietruszka
cebula – koper ogrodowy

Zasada uprawy współrzędnej jest więc prosta: należy tak dobrać poszczególne gatunki, aby konkurencja między nimi była jak najmniejsza, a pomoc jak największa. Rośliny uzupełniają się nad i pod ziemią, dopasowane są pod względem wymagań pokarmowych, czasami chronią się wzajemnie przed szkodnikami.

Niestety często jest tak, że dodatnia allelopatia zachodzi tylko w jednym kierunku, czasem nawet jedna z roślin wpływa dodatnio na inną, podczas gdy ta wpływa ujemnie na pierwszą. Innym problemem jest fakt, iż w literaturze dotyczącej tematu często spotyka się rozbieżne zalecenia co do połączeń danych gatunków. Wynika to z faktu, że różni autorzy zalecają jednocześnie np. inną rozstawę roślin, inne terminy sadzenia i siania, ponadto polecają różne odmiany. W dodatku allelopatia może mieć znaczenie lub nie w zależności od stanowiska i warunków klimatycznych. Z tych względów nie należy brać dosłownie tabeli zamieszczonych w tym rozdziale i używać ich jedynie jako wskazówek, sprawdzając każdorazowo jak wypada dana uprawa współrzędna w warunkach naszego ogrodu. Poniższe zestawienia są szczególnie godne wypróbowania:

Do wypróbowania: zgodni sąsiedzi
wczesna marchew – cebula
późna marchew – por
fasola karłowa – burak ćwikłowy – cząber ogrodowy
seler – por
marchew – sałata – szczypiorek
pomidor – pietruszka
pomidor – seler
sałata – rzodkiewki – kalarepa
kapusta – fasola karłowa
ogórki – koper

Ponadto unikajmy takich zestawień: Uwaga!
Do zapamiętania niezgodni sąsiedzi
sałata – pietruszka
koper włoski – pomidor
fasola karłowa – cebula
pomidor – groch
groch – fasola
ziemniaki – słonecznik
ziemniaki – pomidor
kapusta – gorczyca

Konkurencja

Uprawiane gatunki moją zróżnicowane wymagania pokarmowe, na jednym zagonie nie powinny rosnąć gatunki o bardzo dużych wymaganiach z gatunkami o małych wymaganiach, u których wystąpiłoby w takim przypadku ryzyko przenawożenia. Nie ma za to przeciwwskazań w łączeniu roślin o średnich wymaganiach z roślinami o wymaganiach dużych lub roślin o średnich wymaganiach z roślinami o małych.

Warto pamiętać, że szczególnie dobrze na wzrost gatunków niemotylkowych wpływają gatunki roślin motylkowych, które dzięki symbiozie z bakteriami brodawkowymi mają dostęp do atmosferycznego azotu, a z nimi także rośliny uprawiane współrzędnie.

Niektóre rośliny mają bardzo zróżnicowane zapotrzebowanie na wodę, dlatego problematyczna może być ich współrzędna uprawa. Przykładem jest tu marchew i cebula, które oprócz takich korzyści jak obopólna ochrona przed szkodnikami nie pasują zbytnio pod tym właśnie względem – cebula ma wymagania nieco mniejsze.

Warzywa zajmują różną powierzchnię, tutaj także należy odpowiednio dobrać rośliny i zostawić im tyle wolnej przestrzeni, ile wymagają.

Duże znaczenie w przypadku uprawy współrzędnej ma głębokość korzenienia się roślin. Łącząc rośliny pobierające składniki z głębszych warstw gleby z roślinami korzeniącymi się płytko można znacznie intensywniej wykorzystać zagony.

Ochrona przed szkodnikami

W ogrodach biologicznych ogranicza się stosowanie chemicznych środków ochrony roślin praktycznie do zera, dlatego uprawy stają się bardziej narażone na ataki szkodników i patogenów. Rozwiązaniem są tutaj uprawy współrzędne uwzględniające wpływ danego gatunku na ograniczenie lub nawet wyeliminowanie szkodliwego czynnika.

Przykłady takiego rodzaju allelopatii

Choroba/szkodnik  – Roślinny ochronne
-/- Szczególnie skuteczne kombinacje

Bawełnica korówka, mszyce –  nasturcja, lawenda, cząber ogrodowy
-/-nasturcja pod drzewami owocowymi
-/-róże i lawenda
-/-fasola i cząber ogrodowy

Bielinek kapustnik – koper, szałwia, rozmaryn, tymianek, mięta pieprzowa, bylica, pomidory, seler
-/-kapusta z pomidorami
-/-kapusta z selerem
-/-kapusta z ziołami na brzegach zagonu

Mączniak prawdziwy – czosnek,
-/-szczypiorek kilka roślin czosnku pod drzewami, krzewami, truskawkami czy różami

Mrówki – lawenda, wrotycz pospolity,
-/-roszpunka róże z lawendą

Muchówki – bazylia, wrotycz pospolity, orzech włoski
-/-orzech włoski w miejscu wypoczynkowym

Myszy, karczowniki – czosnek, szachownica cesarska, wilczomlecz, ułudka ostrzeń, nostrzyk, słonecznik, narcyzy La Riante
-/-nostrzyk w zasięgu korony drzewa,
-/-słoneczniki lub narcyzy na brzegach zagonów

Nicienie – aksamitka, nagietek lekarski
-/-wymienione rośliny jako rośliny okrywowe lub na brzegach zagonów

Pchełki ziemne – bylica piołun, mięta pieprzowa, sałata, kwitnące pędy janowca
-/-kapusta z sałatą
-/-siewki ogórka i janowiec

Połyśnica marchwianka – cebula, szałwia, rzeżucha
-/-marchew z cebulą lub rzeżuchą

Rdza porzeczkowo-wejmutkowa – bylica piołun
-/-bylica piołun z porzeczką czarną

Ślimaki – gorczyca, cebula, czosnek, nasturcja, szałwia, hyzop, tymianek
-/-skuteczność „względna”

Śmietka cebulanka – marchew
-/-cebula z marchwią

Stonka ziemniaczana – chrzan pospolity, jasnota, wrotycz pospolity, aksamitka
-/-intensywnie pachnące odmiany aksamitek wśród ziemniaków

Szczegółowe informacje dotyczące gatunków oddziałujących korzystnie lub niekorzystnie znajdują się w opisach poszczególnych roślin uprawnych

Przykłady
Intensywna uprawa współrzędna

Zagon – I rokII rokIII rok
1 marchew+cebulakukurydza+fasola  – kapusta+seler
2 kukurydza+fasola  – kapusta+seler  – marchew+cebula
3 kapusta+seler  – marchew+cebula  – kukurydza+fasola

 

Przykładowe płodozmiany w ogrodnictwie towarowym

Z racji swej kłopotliwości trudno zastosować uprawy współrzędne w gospodarce towarowej. W takim przypadku musimy jak najlepiej wykorzystać korzystne następstwo roślin po sobie lub np. sadzić pojedyncze krzaki pomidora czy pojedyncze selery w uprawie kapustnych, gdzieniegdzie zioła itp. Oto jak wygląda zmianowanie w takich przykładowych płodozmianach:

Przykład 1.
Rok 1
kalarepa
fasola karłowa
żyto na nawóz

Rok 2
**kalafior
sałata głowiasta
cebula zimująca

Rok 3
seler

Rok 4
*por
cykoria endywia

Przykład 2.
Rok 1
**kapusta wczesna
por

Rok 2
marchew
endywia cykoria

Rok 3
bób
*kapusta pekińska

Rok 4
szpinak
seler

Przykład 3.
Rok 1
sałata głowiasta
*seler

Rok 2
kalarepa
buraki ćwikłowe

Rok 3
por
fenkuł

Rok 4
nawóz zielony
**kalafior

Przykład 4.
Rok 1
nawóz zielony
**kalafior

Rok 2
seler

Rok 3
*por

Rok 4
marchew

**Wymagają pełnej dawki nawożenia: 40 kg obornika (kompostu)/10 m²;
*Wymagają połowy dawki nawożenia: 20 kg obornika (kompostu)/10 m².

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Step By Step